Er zijn in Nederland momenteel nog vier z.g. ‘Zeemanscollege’s’. In de stad Groningen de ‘Groninger Eendracht’, op Terschelling ‘de ‘Buul ‘ (de oudste van het viertal), ‘Hoop op Bezeiling ‘ uit Enkhuizen is de jongste en in Amsterdam ons ‘Koninklijk College Zeemanshoop’.

Zeemanscollege’s werden ooit als belangenverenigingen opgericht met het doel voorzieningen te treffen voor zeelieden en om hun leden met raad en daad bij te staan. Bij gebrek aan enige zekerheid voor henzelf of de nabestaanden, sloten groepen zeevarenden zich aaneen, waarbij vooral sociale zekerheid voorop stond. Als een man en kostwinner op zee omkwam bleven vrouw en kinderen vaak onverzorgd achter en waren overgeleverd aan familie, diaconie of armenzorg. Een College ondersteunde dan de nabestaanden.

Daarnaast waren er ook typische beroepsbelangen die voor een gezagvoerder nu eenmaal anders lagen dan voor een matroos. Naast deze activiteiten werd én wordt in de meest ruime zin steun verleend om verbeteringen in de zeevaart onder Nederlandse vlag en daarop werkzame landgenoten tot stand te brengen. Zo is het KCZ, (Koninklijk College Zeemanshoop) op 1 mei 1822 opgericht door 18 kapiteins van de ‘Grote Zeilvaart'. Nog steeds is dit terug te vinden in de bestuurssamenstelling die statutair voor meer dan de helft uit ‘(Oud- ) Gezagvoerders ter koopvaardij’ moet bestaan.

Financiële hulp voor nautische studenten

De omstandigheden veranderden, maar de geest bleef gelijk. Nog steeds vaart ‘Zeemanshoop’ door. De voorzieningen zijn thans goed te noemen, het sociale net redelijk dicht, maar hier en daar komt er nog wel eens iemand tussen ‘de wal en het schip’ terecht. Het College ondersteunt nog altijd personen en instellingen met een maritieme achtergrond. Zo kan er, in dringende gevallen, aan studenten van zeevaartscholen een renteloze leningen worden verstrekt wat het positief afronden van een studie mogelijk maakt. Vanzelfsprekend is het bevorderen van de wetenschappelijke zeevaart steeds belangrijker geworden in deze moderne tijd. Cursussen ter bevordering van de kwaliteit van de zeevarenden en het zeevaartkundig onderwijs worden gestimuleerd. Ieder studiejaar worden er prijzen uitgereikt aan een examenkandidaat die ondanks bijzondere gebeurtenissen hem of haar overkomen, er toch in is geslaagd de eindstreep met goed resultaat te bereiken.

In de loop der jaren verkreeg het Koninklijk College Zeemanshoop fondsen uit onder meer legaten en giften zoals boeken, atlassen, scheepsmodellen en schilderijen.